Φυτά & Μυθολογία (μέρος 2ο) Πηγή: www.theoi.com

by Super User

Συκία, Έλατο, Θυμίαμα, Αμπέλι, Φουντούκι, Ηλιοτρόπιο, Κώνειο, Βότανα, Ίριδα, Κισσός, Άρκευθος, Δάφνη, Μαρούλι, Κρίνος, Λωτός, Μέντα

ΣΥΚΙΑ

Είδος: Ficus carica

Περιγραφή: Ένα σημαντικό δέντρο οπωρώνων στην αρχαία Ελλάδα. Σύκα καταναλώνονταν φρέσκα και αποξηραμένα εκτός της σεζόν της κατανάλωσης.

Ιερό: Δήμητρα, Διόνυσος

Μύθος 1: Ένας από τους Τιτάνες που διέφυγαν από το Δία και μεταμορφώθηκε από τη μητέρα του Γαία σε μια συκιά. (Πηγή: Αθήναιος)

Μύθος 2: Ένας άνθρωπος ο οποίος έλαβε φιλόξενα την Δήμητρα θεά, όταν έψαχνε για τη χαμένη κόρη της Περσεφόνη. Εκείνη τον αντάμειψε με τη δημιουργία της καλλιεργούμενης συκιάς. (Πηγή: Παυσανίας)

Μύθος 3: Η νάγια φίδι νύμφη του συκιά. (Πηγή: Αθήναιος)

ΕΛΑΤΟ

Είδος: Abies cephalonica

Περιγραφή: Τα έλατα φυτρώνουν σε βουνό είναι κωνοφόρα και έχουν σχήμα αυξανόμενης πυραμίδας. Η ελάτη μεγαλώνει σε ύψος από 100 έως 150 πόδια και το ελληνικό έλατο γύρω στα 80. Οι κώνοι τους ωριμάζουν γύρω στον Οκτώβριο. Ο χυμός της ελάτης αναμίχθηκε από τους Έλληνες με νέο κρασί για να το κρατήσει. Το ξύλο έλατο χρησιμοποιείται για τις κατασκευές.

Ιερό: Διόνυσος (θιασώτες του ασκείται κώνου μύτες επιτελεία), Κυβέλη (με ιερή ελάτης ήταν διακοσμημένο στο κέντρο του βουνού), Ειλειθυίας (η τσίχλα της ελάτης κάλεσε τα έμμηνα της Ειλειθυίας, ίσως με ένα φαρμακευτικό χρησιμοποιήσει κατά τον τοκετό)

Μύθος 1: Θύρσος του Διονύσου. Οι θύρσο του Διονύσου ήταν ένα κωνοφόρο (ή πεύκο) αιχμή του προσωπικού. Ήταν ένα σύμβολο του φαλλού του θεού.

Μύθος 2: Η Μεταμόρφωση Άττις. Άττις ήταν ένας όμορφος νέος που αγαπήθηκε από την θεά Κυβέλη. Ωστόσο, όταν ανακάλυψε ότι ήταν άπιστος, τον ανάγκασε να ευνουχίσει τον εαυτό του και τον μεταμόρφωσε σε έλατο. Το δέντρο στολίστηκε στο κέντρο της για οργιαστικές τελετουργίες, φαλλικό κώνο του που εκπροσωπούν τα ευνουχισμένα μέλη του εραστή της. (Πηγές: Παυσανίας, τον Οβίδιο)

Μύθος 3: Νύμφη Ορειάδη. Κατά τη γέννηση ενός βουνού νύμφη έναν ευγενή ελάτης ξεπηδήσει από τη γη και μαραμένα όταν πέθανε. (Ομηρικούς Ύμνους)

ΘΥΜΙΑΜΑ ΔΕΝΤΡΟ

Είδος: Boswellia carterii

Περιγραφή: Ένα δέντρο της νότιας Αραβίας του οποίου η αρωματική τσίχλα εισήχθη στην Ελλάδα ως θυμίαμα για χρήση σε θρησκευτικές τελετές.

Ιερό: Ήλιος

Μυθολογία: Μεταμόρφωση Λευκοθέας. Μια περσική πριγκίπισσα που αγαπήθηκε από τον θεό Ήλιο. Όταν ο πατέρας της έμαθε για την υπόθεση, την έθαψε κάτω από την άμμο. Ο Ήλιος στη συνέχεια μετασχηματίζει το σώμα της στο δέντρο λιβάνι. (Πηγή: Οβίδιο)

ΑΜΠΕΛΙ

Είδος: Vitis vinifera

Περιγραφή: Το σταφύλι καλλιεργείτο ευρέως στην αρχαία Ελλάδα για την παραγωγή κρασιού.

Ιερό: Διόνυσος (θεός του κρασιού και της αμπελουργίας)

Μύθος 1: Διόνυσος & Αμπελουργία. Ο θεός Διόνυσος ανακάλυψε ή δημιούργησε το πρώτο αμπέλι και ανέθεσε στην ανθρωπότητα τις τέχνες της αμπελουργίας και οινοποίησης. (Πηγή: διάφορα)

Μύθος 2: Μεταμόρφωση Αμπέλου. Μια νεαρή Σάτυρος αγαπήθηκε από το θεό Διόνυσο. Αφότου σκοτώθηκε από έναν άγριο ταύρο ο θεός τον μεταμόρφωσε σε αμπέλι. (Πηγή: Νόννο)

Μύθος 3: Μεταμόρφωση Αμβροσίας. Μία από τις Μαινάδες του Διονύσου. Όταν σκοτώθηκε από τον ασεβή Λυκούργο, ο θεός την μεταμόρφωσε σε αμπέλι.

Μύθος 4: hamadryas Άμπελος. Η νάγια φίδι, νύμφη του άγριου αμπελιού. (Πηγή: Αθήναιος)

ΦΟΥΝΤΟΥΚΙ

Δείτε Καρυδιά (τόσο ονομάστηκαν Καρυά στα ελληνικά)

ΗΛΙΟΤΡΟΠΙΟ (ΚΟΙΝΗ)

Είδος: ηλιοτρόπιου europaeum, Η hirsutissimum, H. supinum

Περιγραφή: Ένα βότανο για τη θερινή ανθοφορία του οποίου τα λουλούδια γυρίζουν για να εντοπίσουν τον ήλιο.

Ιερό: Ήλιος

Μυθολογία: Μεταμόρφωση Κλύτης. Η Κλύτη ήταν μια Νύμφη που αγαπήθηκε από τον θεό Ήλιο. Όταν αυτός την άφησε για μια άλλη, αυτή έφυγε μακριά και μετατράπηκε σε ηλιοτρόπιο. (Πηγή: Οβίδιο)

ΚΩΝΕΙΟ (δηλητήριο)

Είδος: Conium maculatum

Περιγραφή: Στην αρχαία Αθήνα το δηλητήριο κώνειο ήταν παραδοσιακά ως η μέθοδος του θανάτου για τους εγκληματίες. Το πιο γνωστό παράδειγμα ήταν του Σωκράτη. Οι αρχαίοι συγγραφείς συχνά συνδέουν το κώνειο με τη μαγεία των νεκρομαντών και τις μάγισσες, μαζί με τη θανατηφόρα αδελφή του ακόνιτο.

ΒΟΤΑΝΑ (διάφορα)

Είδος: Διάφορα (μερικά ήταν καθαρά μυθικά)

Περιγραφή: Στα αρχαία ελληνικά, η λέξη φαρμακεία που αναφέρεται στη χρήση των φυτικών φαρμάκων, φίλτρα και φυλαχτά. Περιέλαβε όχι μόνο την τέχνη του γιατρού, αλλά και την μαγεία και το αφέψημα των δηλητηρίων. Η ελληνική λέξη για τη μάγισσα ήταν Φαρμάκη. Ο αρχαίος φαρμακολογικός συγγραφέας Διοσκουρίδης περιγράφει τις θεραπευτικές ιδιότητες των βοτάνων και άλλων φυτών με μεγάλη λεπτομέρεια.

Ιερό: Ασκληπιού (θεού της ιατρικής), Εκάτη (θεά της μαγείας)

Μύθος 1: Εμετικές του Κρόνου. Ο Τιτάνας Κρόνος καταβρόχθισε κάθε ένα από τα παιδιά του από τη στιγμή που γεννήθηκαν, εκτός από τον Δία, ο οποίος κρύφτηκε με ασφάλεια από τη μητέρα του Ρέα. Όταν ο θεός μεγάλωσε ζήτησε τη βοήθεια της θεάς Μήτις ή Γαία η οποία υπηρετούσε τον Κρόνο και του έδωσε ένα φυτικό εμετικό που προκάλεσε τον Τιτάνα να ξεράσει: τον Ποσειδώνα, τον Άδη, την Ήρα, την Δήμητρα και την Εστία. (Πηγή: Ησίοδος, ο Απολλόδωρος, κ.ά.)

Μύθος 2: Βότανα Γιγάντων. Οι Γίγαντες ήταν τερατώδεις γιοι της Γαίας της γη που κάποτε έκανε πόλεμο για τους θεούς του Ολύμπου. Η Γαία είχε ακούσει από έναν χρησμό που γιοι της προορίζονταν να καταστραφούν και έτσι έψαξε τον κόσμο για ένα μαγικό βότανο που θα τους χορηγήσει την αθανασία. Ο Δίας, όμως, υπαγόρευσε στον Ήλιο, στην Σελήνη και στην αυγή για να λάμψει, και βρήκε το φάρμακο μπροστά της. (Πηγή: Απολλόδωρος)

Μύθος 3: Βότανο του Γλαύκου. Ο Γλαύκος ήταν ένας ψαράς από την πόλη Βοιωτούς της Ανθηδόνας που βρήκε ένα μαγικό βότανο κοντά στην ακτή. Αυτός το έφαγε και είχε μετατραπεί σε ένα ψάρι -θεό. (Πηγή: Παυσανίας, τον Οβίδιο, Νόννο)

Μύθος 4: Τα φάρμακα Χείρων. Ο Χείρων ήταν ένας μαθημένος κένταυρος που έκανε σπίτι του το Πήλιο της Μαγνησίας. Ήταν ο πρώτος που ανακάλυψε τη χρήση των φαρμακευτικών βοτάνων και ανέθεσε σε πολλούς ήρωες στο σκάφος, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου Ασκληπιού. (Πηγή: Όμηρος, ο Πίνδαρος, ο Απολλόδωρος, Αιλιανός, κ.ά.)

Μύθος 5: Φάρμακα του Ασκληπιού. Ασκληπιός ήταν ο μυθικός ιδρυτής της ιατρικής. Ως νέος είχε εντολή από τον κένταυρο Χείρων στη χρήση των βοτάνων, αλλά πήγε για να τελειοποιήσει την τέχνη. Έγινε τόσο εξειδικευμένος ώστε θα μπορούσε ακόμη και να φέρει τους νεκρούς πίσω στη ζωή. Η αρχαία συντεχνία των ιατρών, οι οποίοι ήταν γνωστοί ως Ασκληπιάδες, διεκδικούσαν γενεαλογική καταγωγή από αυτόν. (Πηγή: Όμηρος, ο Πίνδαρος, ο Απολλόδωρος, Αιλιανός, κ.ά.)

Μύθος 6: Βότανα του Πολυίδους. Ο Πολυίδος ήταν ένας μάντης και κάλεσε στην αυλή του βασιλιά Μίνωα της Κρήτης για να βρει το χαμένο γιο του Γλαύκου. Βρήκε το αγόρι πνιγμένο σε μια δεξαμενή του μελιού, και στη συνέχεια κλειδωμένο από τον βασιλιά σε ένα κελί με το σώμα και διέταξε να τον φέρει πίσω στη ζωή. Όταν ένα φίδι σύρθηκε προς το πτώμα, ο Πολυίδος το σκότωσε, και παρακολουθούσε ως σύντροφο της εμφανίστηκε με ένα μαγικό βότανο και αποκαταστάθηκε στη ζωή. Χρησιμοποιώντας αυτό το φυτό που στη συνέχεια αναβίωσε τον Γλαύκο και απελευθερώθηκε. (Πηγή: Απολλόδωρος, Υγίνος, κ.ά.)

Μύθος 7: Βότανα του Μοριά. Ο Μόριας ήταν νύμφη της Λυδίας του οποίου ο αδελφός Τήλος σκοτώθηκε από ένα γιγαντιαίο φίδι. Ο ήρωας σκότωσε το θηρίο, αλλά στη συνέχεια, ο Μοριάς βλέποντας, την σύντροφο του εμφανίστηκε και αποκατέστησε τη ζωή με ένα μαγικό βότανο. Στη συνέχεια χρησιμοποιείθηκε το ίδιο για να αναβιώσει το νεκρό αδελφό της. (Πηγή: Νόννο)

Μύθος 8: Μαγεία της Κίρκη. Η μάγισσα Κίρκη είχε τίτλο πολυφάρμακος (από τα πολλά βότανα) από τον Όμηρο. Λέγεται ότι ήταν η πρώτη που θα επινοήσει μαγικό βοτάνων, και θα χρησιμοποιήσει αυτά τα μαγικά παρασκευάσματα για να μετατρέψει τους ανθρώπους σε κτήνη, συμπεριλαμβανομένων των συντρόφων του Οδυσσέα και την νύμφη Σκύλλα. (Πηγή: Όμηρος, Οβίδιος, κ.ά.)

Μύθος 9: Μαγεία της Μήδειας. Η μάγισσα Μήδεια ήταν εξοικειωμένη με τη χρήση των μαγικών βοτάνων. Έκανε μία πυρίμαχο αλοιφή για τον ήρωα Ιάσωνα, όταν αναγκάστηκε να αντιμετωπίσει τις φωτιές ταύρους του βασιλιά Αιήτη, έβαλε το φίδι κηδεμόνα του Χρυσόμαλλου Δέρατος να κοιμηθεί με ένα φίλτρο. Όταν αποκαταστάθηκε ο πατέρας του Ιάσωνα, αλλά και οι νεαρές Υάδες με βρασμό τους σε ένα καζάνι με τα μαγικά βότανα, και διάφορα άλλα μαγικά θαύματα. Επίσης αργότερα προσπάθησε να σκοτώσει τον ήρωα Θησέα με δηλητήριο ακόνιτο. (Πηγή: Απολλώνιος ο Ρόδιος, Βαλέριο Flaccus, κ.ά.)

ΙΡΙΔΑ (Αγαλλίς)

Είδος: Iris attica

Περιγραφή: Ένα φυτό με ανθοφορία με μπλε ή μωβ άνθη.

Μύθος 1: Μπουκέτο της Περσεφόνης. Η θεά Περσεφόνη και ο σύντροφός της Νυμφών συγκέντρωναν τριαντάφυλλο, κρόκος, βιολετί, νάνος ίριδας (Αγαλλίς), κρίνο και ανθίζει σε ένα λιβάδι την άνοιξη, όταν απήχθη από τον θεό Άδη. (Πηγή: Ομηρικούς Ύμνους)

Μύθος 2: Θεά Ίρις. Το γλυκό της ίριδας ονομάστηκε από τους Έλληνες μετά την θεά του ουράνιου τόξου.

ΚΙΣΣΟΣ (Κοινή)

Είδος: Hedera helix

Περιγραφή: Μια υφέρπουσα αμπέλου που τα λουλούδια του βγαίνουν το φθινόπωρο και των οποίων τα μαύρα μούρα ωριμάζουν στα τέλη του χειμώνα.

Ιερό για: Διόνυσος (κισσός γιρλάντες φορέθηκαν από πανηγυριστές των οργίων και κισσού του θεού χρησιμοποιήθηκε για να διακοσμήσει την θύρσο-επιτελεία)

Μύθος 1: Νοσηλευτική του Διονύσου. Μετά τη γέννηση του Διονύσου, ο οποίος ζηλεύει τη θετή μητέρα του Ήρα, ζήτησε να τον καταστρέψει. Έτσι ένας νοσηλευτής του, ο Νυσιάδης, του προβλήθηκε μια κούνια με τον κισσό και φύλλα για να τον κρατήσει με ασφάλεια κρυμμένο. Η Κισσής (η κυρία του κισσού) ήταν το όνομα μιας από τις Νύμφες. (Πηγή: Οβίδιο)

Μύθος 2: Κόρυμβος. Ο γιος ενός από τους νοσηλευτές του Διονύσου. Ήταν ο θεός του καρπού του κισσού (στα ελληνικά κόρυμβος). (Πηγή: Νόννο)

ΑΡΚΕΥΘΟΣ (Υάκινθος)

Είδος: Δελφίνιο ajacis

Περιγραφή: Στο τέλος της άνοιξης, αρχές του καλοκαιριού, παρουσιάζει ανθοφορία το πολυετές αυτό φυτό με ψηλά μίσχους των μπλε λουλούδια.

Ιερό: Απόλλων (το φυτό χρησίμευε πιθανότατα στην Υακίνθια φεστιβάλ του θεού που πραγματοποιήθηκε κοντά στη Σπάρτη στις αρχές του καλοκαιριού)

Μύθος 1: Μεταμόρφωση Υακίνθου. Ο Υάκινθος ήταν ένας όμορφος, νεαρός Σπαρτιάτης πρίγκιπας που αγαπήθηκε από τους θεούς Απόλλωνα και Ζέφυρο. Ο Ζέφυρος μεγάλωσε και μια μέρα ζήλεψε, όταν ο Απόλλων έπαιζε αμάδα με το αγόρι που αλίευε το δίσκο, η πνοή του αέρα ή η κακή ορατότητα, τον χτύπησε στο κεφάλι. Όπως ο Υάκινθος πέθαινε, ο Απόλλων προκάλεσε το λουλούδι της ίριδας την άνοιξη εμπρός από το αίμα του, εγγράφοντας με τις ελληνικές λέξεις «Αΐ, αΐ» (αλίμονο, αλίμονο). (Πηγές: Οβίδιος, ο Φιλόστρατος, ο Παυσανίας, κ.ά.)

Μύθος 2: Ο θάνατος του Αίαντα. Ο Αίας (ή Ajax) ήταν Έλληνας ήρωας του Τρωικού πολέμου. Μετά η πανοπλία του Αχιλλέα απονεμήθηκε στον Οδυσσέα τρελάθηκε και έριξε τον εαυτό του με το δική του σπαθί. Το λουλούδι δελφίνι ξεπήδησε από το αίμα του, τα πέταλά του χαραγμένα με το "ai" του ονόματός του. (Πηγή: Οβίδιο)

Μύθος 3: Μπουκέτο της Περσεφόνης. Η θεά Περσεφόνη και ο σύντροφός της Νυμφών συγκεντρώνονταν τριαντάφυλλο, κρόκος, βιολέτα, ίρις, κρίνο και ανθίζει δελφίνι σε ένα λιβάδι την άνοιξη, όταν απήχθη από τον θεό Άδη. (Πηγή: Ομηρικούς Ύμνους) (Σημείωση: Το λουλούδι που τώρα ονομάζεται υάκινθος δεν είναι το ίδιο με τις ελληνικές Υακίνθου Μάλλον ταυτίζεται με το δελφίνι)

ΔΑΦΝΗ

Είδος: nobilis Laurus

Περιγραφή: Ένα μικρό δέντρο αυξάνεται σε ένα μέγιστο ύψος 40 πόδια. Ανθίζει στο τέλος της άνοιξης και παράγει μωβ μαύρα μούρα το φθινόπωρο. Τα αρωματικά φύλλα του κόλπου είναι βρώσιμα και χρησιμοποιούνται στο μαγείρεμα.

Ιερό: Απόλλων (θεός και νικητής των Πυθείων Αγώνων του στέφθηκαν με στεφάνια δάφνης. Είχε τίτλο Δαφναίος), Άρτεμις (είχε ιερά άλση δάφνης και είχε τίτλο Δαφναία)

Μυθολογία: Μεταμόρφωση Δάφνη. Η Δάφνη ήταν μια αρκαδική Νύμφη που αγαπήθηκε από το θεό Απόλλωνα. Όταν αυτός την επιδίωξε, έφυγε και μετατράπηκε σε ένα δέντρο δάφνης για να δραπετεύσει. (Πηγές: Παυσανίας, τον Οβίδιο, Υγίνο)

ΜΑΡΟΥΛΙ

Είδος: serriola Lactuca

Περιγραφή: Οι αρχαίοι Έλληνες καλλιεργούσαν την άγρια φραγκοσυκιά μαρούλι. Το εργοστάσιο έχει ψηλούς μίσχους με επιμήκη φύλλα, κίτρινα άνθη και φτερωτούς σπόρους. Το σχήμα μπάλας μαρούλι του σήμερα είναι από τα πιο παραγωγικά είδη (Lactuca sativa).

Ιερό: Αφροδίτη (το φυτό συνδέθηκε με ανικανότητα)

Μυθολογία: Ο θάνατος του Άδωνη. Άδωνις ήταν ένας όμορφος νέος αγαπήθηκε από τη θεά Αφροδίτη. Εκείνος σκοτώθηκε από ένα αγριογούρουνο σε ένα αγρό μαρουλιού. Ως εκ τούτου, το μαρούλι είχε θεωρηθεί ως το φυτό από το θάνατο της αγάπης, και έτσι από ανικανότητα. Άλλοι λένε ότι το μωρό Άδωνις ήταν κρυμμένο σε ένα αγρό μαρουλιών από τη θεά μετά τη γέννηση του από τον κορμό ενός δέντρου. (Πηγή: Αθήναιος)

ΚΡΙΝΟΣ

Είδος: Lilium candidum

Περιγραφή: Ένα λευκό άνθος άνοιξης αιώνιο που μεγαλώνει σε ύψος μέχρι 1,2 μέτρα.

Μυθολογία: Μπουκέτο της Περσεφόνης. Η θεά Περσεφόνη και ο σύντροφός της Νυμφών συγκεντρώνονταν τριαντάφυλλο, κρόκος, βιολετί, νάνος ίριδας, κρίνου (Λείριον) και ανθίζει δελφίνι σε ένα λιβάδι την άνοιξη, όταν απήχθη από τον θεό Άδη. (Πηγή: Ομηρικούς Ύμνους)

ΛΩΤΟΣ

Είδος: Diospyrus λωτού

Περιγραφή: Ένα μικρό φυλλοβόλο δέντρο το οποίο έχει λουλούδια με άνθη σε σχήμα λωτού και ανθίζει στα μέσα του καλοκαιριού. Το γλυκό κόκκινο φρούτο της ωριμάζει στα τέλη του φθινοπώρου.

Ιερό: Πρίαπος

Μύθος 1: Μεταμόρφωση Λώτης. Η Λώτης ήταν Νύμφη που είχε μετατραπεί σε έναν λωτό-δέντρο για να ξεφύγουν από την λάγνα επιδίωξη του θεού Πρίαπος. (Πηγή: Οβίδιο)

Μύθος 2: Η φυλή των Λωτοφάγων. Λωτοφάγοι ήταν μια φυλή ανδρών που είχαν εθιστεί στα γλυκά φρούτα του ήρωα δένδρου λωτού. Ο Οδυσσέας τους συνάντησε κατά τη διάρκεια των ταξιδιών του. Όταν μερικοί από τους άνδρες του γεύτηκαν το φρούτο, έχασαν την επιθυμία τους να φύγουν και έπρεπε να συρθούν, δεμένοι, πίσω στο πλοίο. (Πηγή: Όμηρος)

ΜΕΝΤΑ

Είδος: Mentha spicata (ή viridis)

Περιγραφή: Μια πολυετής πόα με αρωματικά φύλλα.

Ιερό: Δήμητρας και της Περσεφόνης (το ιερό κριθάρι-ποτό των Ελευσίνιων Μυστηρίων ήταν αρωματισμένο με μέντα), τον Άδη (αρωματική μέντα είχε ίσως χρησιμοποιηθεί στα σώματα των νεκρών)

Μυθολογία: Μεταμόρφωση Μέντας. Η Μέντα ήταν μια Νύμφη που αγαπήθηκε από το θεό Άδη. Όταν καυχήθηκε ότι ήταν ανώτερη από την βασίλισσα του Περσεφόνη, τη θεά, ή η μητέρα της Δήμητρα, την μεταμόρφωσε σε φυτό μέντα. (Πηγές: Στράβων, ο Οβίδιος, ο Οππιανός)

Leave a comment

Comments

  • No comments found